Khi chú thuê nhà hồi hương và trả lại nhà, Mẹ tôi không còn cách nào khác là dỡ xác nhà mang đi bỏ lại đất vì phần lớn người ở đó đều làm như vậy.
Anh chị lúc đó đều đi dạy xa, hai em còn nhỏ, tôi lại được Mẹ cho về giữ nhà đêm trước để sáng hôm sau dỡ nhà vì sợ nhà bỏ không người khác sẽ dỡ mất.
Sáng đó, hai mẹ con ghé chợ Bà Chiểu mua nửa lạng chả vụn và ba ổ bánh mì ở hàng giò lụa. Tôi mang theo nước uống, chiếc võng và đồ dùng cá nhân đựng trong giỏ đệm đi làm nhiệm vụ Mẹ giao, hai mẹ con lội bộ từ chợ Bà Chiểu về lại ngôi nhà cũ.
Gần trưa, Mẹ ra về còn mình tôi ở lại trong ngôi nhà trống trơn, nhiều nhà quanh đó cũng đã dời nhà về quê. Tôi qua nhà dì Tư hàng xóm cũ mượn cây chổi quét nhà, sau đó mắc võng và ăn trưa. Nhà không còn điện nước nên tối đó tôi phải sử dụng đèn dầu mang theo từ nhà. Đầu hôm đỡ sợ vì thi thoảng còn có người đi qua lại. Khuya thanh vắng chỉ có một mình tôi mới cảm thấy rờn rợn. Để quên thực tại, tôi mang quyển tập san Văn ra đọc. Trước khi đi vào giấc ngủ, tôi niệm danh xưng Mẹ Quan Thế Âm Bồ Tát và thầm khấn chị Bông em là Nhàn về trông nhà cho Mẹ đêm nay, chị đừng làm em sợ nha! Sau ngày mai, gia đình em sẽ không bao giờ trở lại đây nữa...
Tôi ngủ ngon giấc đến sáng. Lúc Mẹ đưa người đến dỡ nhà, tôi ra đón xe đò đi về nhà trước. Đứng trước rạp hát Cao Đồng Hưng, nơi tôi thường đứng đón xe đò đi về lúc còn đi học và nhìn lại con đường Phan Đình Phùng đi tắt ra trường Trung học Cấp Tiến nơi tôi từng theo học từ lớp Tám đến lớp Mười hai mà lòng rưng rưng vì tôi biết mình sẽ không còn dịp trở lại nơi này nữa..
Xác nhà mang về, Mẹ tôi bán lại bộ cột kèo còn những thứ người ta chê không mua, Mẹ tôi nhờ người dựng cho căn bếp để nấu củi, cuối cùng là tận dụng những thứ tạp nhạp còn lại Mẹ tôi tự đóng chuồng nuôi thỏ, nuôi gà vịt...
Mẹ tôi là người biết lo xa nên chỉ trích một phần nhỏ trong số tiền dì Hai cho khi dời khỏi nhà dì sau khi bà Ngoại mất để mua ngôi nhà ở Đồng Ông Cộ và nó đã tan biến như thế. Phần còn lại sau này mua ngôi nhà mới ở vùng quê đúng như mơ ước của Mẹ. Cũng từ đó, Mẹ tôi có thêm công việc là đi xin rau cải hư của mấy bà ngoài chợ hoặc đi hái rau lang đất mọc hoang bên vệ đường về nuôi đàn thỏ vô cùng xinh xắn mà tôi rất thích đôi mắt trong veo, ngây thơ rất dễ thương của chúng.
Ngày 18/10/2022 _ ĐGD
NHỮNG GIẤC MƠ KỲ LẠ TRONG ĐỜI (4)
Ngày từ Đồng Ông Cộ dọn về nhà mới, tôi và em trai về từ chiều hôm trước, hôm sau Mẹ tôi với chị và em gái út mới dọn hết đồ đạc về sau.
Do nhà ở nơi hẻo lánh, xa đường lớn lại không điện nước nên chủ mới bán cho Mẹ tôi với giá rẻ bèo.
Vừa về nhà mới, tôi bắt tay ngay việc quét dọn nhà cửa và nấu cơm chiều cho hai chị em ăn. Mẹ đã dọn về trước một ít đồ dùng, quan trọng là đã chuẩn bị sẵn trong nhà một lu đầy gạo và một khạp đầy nước với mong muốn gia đình sẽ có cuộc sống ấm no khi về nhà mới. Tối đó, hai chị em đi ngủ sớm, khoảng hơn 21 giờ thì có cây mưa lớn. Em trai còn nhỏ, ngủ say mèm nên chỉ mình tôi trở dậy đi xem nhà cửa có dột chỗ nào không để còn chỉ cho Mẹ sửa chữa. Sau đó tôi dầm mưa hứng nước đầy thùng phuy, xách nước từ ngoài sân sau vào nhà tắm ở trong nhà chứa đầy lu, xô, thau... Nửa đêm xong việc tôi mới an tâm đi ngủ và mừng vì nhà đủ nước tiêu dùng trong mấy ngày đỡ phải đi gánh mà cũng chưa biết nơi nào để đổi nước nữa.
Đêm nhà mới khó ngủ, lo xa trường phải đi học bằng xe đò vừa vất vả vừa tốn tiền mà tất cả sẽ đổ lên đôi vai của Mẹ và anh trai. Tôi ngủ thiếp đi hồi nào không hay, trong mơ tôi thấy một ông cao đụng nóc nhà, bề ngang phải hai mét hơn, da đen bóng như tượng đồng đen đứng ngoài mùng nhìn hai chị em tôi. Tôi sợ ríu cả người, giật mình tim vẫn còn đập, nhìn sang em trai vẫn hồn nhiên an giấc.
Mấy ngày sau đã ổn định nhà cửa, tôi mới kể cho Mẹ nghe về giấc mơ của mình. Tôi cũng kể cho người bạn học chung nghe và bạn về kể với Mẹ của bạn, sau đó bạn nói Mẹ bạn giải thích đó là vị thần coi đất đai nơi đó, thấy có người mới về ở nên đến xem, người nhà cúng về nhà mới van vái thì thần sẽ phò hộ cho được ở bình yên.
Về ở được hai tháng thì khu đó được gắn đồng hồ điện, nhà tôi mừng còn hơn bắt được vàng. Mẹ tôi tự làm trần nhà cho đỡ nóng sẵn tiện cất những đồ đạc linh tinh lên đó. Một đêm đang ngủ trong buồng, một tiếng rầm thật to từ nhà trên kèm theo tiếng kêu của anh tôi " Má ơi cứu con !". Mẹ tôi tốc mùng chạy ra, nguyên trần nhà đổ sập xuống bộ ván gõ nơi hai cha con anh trai tôi nằm ngủ, mùng đứt còn đồ đạc văng tứ tung trên ván dưới đất. Anh tôi bị trặc xương vai còn cháu gái may mắn nằm gọn bên trong cái khánh gỗ úp xuống mặt ván gõ nên không sao cả.
Ngôi nhà này gia đình tôi sống gần bốn mươi năm mới dời đi. Một ngôi nhà có nhiều kỷ niệm khó quên nhất trong cuộc đời tôi ...
Ngày 16/10/2022 _ ĐGD
NHỮNG GIẤC MƠ KỲ LẠ TRONG ĐỜI (3)
Sống ở Đồng Ông Cộ được vài năm, Mẹ tôi quyết định dời nhà. Lần này Mẹ tôi muốn tìm một ngôi nhà ở ngoại ô có đất xung quanh để trồng cây, chăn nuôi kiếm thêm thu nhập. Bà sui bên anh trai có nhiều ruộng đất biết chuyện đánh tiếng biếu gia đình tôi hơn ngàn mét vuông đất cạnh nhà bà để sui gia được ở gần nhau, Mẹ tôi chỉ việc nhờ người dựng ngôi nhà cấp bốn là an cư lạc nghiệp. Mẹ tôi cảm ơn chị sui, từ chối không nhận với lý do mình con đông cần có tài sản do chính mình tạo lập và đúng pháp lý để sau này còn chia cho các con. Mẹ tôi vì lòng tự trọng, không muốn mang tiếng nhờ vả sui gia và cũng để tránh những điều không hay về lâu về dài vừa mất tình sui gia vừa ảnh hưởng đến hạnh phúc con cái.
Thế là gia đình tôi dời về nhà mới còn nhà cũ tạm cho thuê lấy tiền cho tôi đóng học phí. Lần này cạn hết tiền dành dụm, chắt mót bấy lâu nên Mẹ tôi lại dồn hết sức lực trồng cây, nuôi gà vịt để có thêm thu nhập. Nhà mới có diện tích khoảng 300 m2, cũng chẳng rộng lớn gì nên ngoài gần chục cây dừa và hai bụi măng tre tàu được trồng sẵn, Mẹ tôi trồng thêm chuối già, tắc, các loại rau xanh, củ quả và làm chuồng nuôi gà, vịt, thỏ... Mẹ tiếc từng tấc đất, bờ rào nơi nào có thể trồng trọt được là Mẹ tận dụng triệt để. Giàn mướp đầu tiên ở nhà mới ra trái thấy thương. Mẹ tôi chăm sóc cẩn thận, săm soi từng quả. Vậy mà hai quả lớn nhất đã bị hái trộm ngay trước mắt Mẹ mà người chỉ lặng thinh đứng nhìn. Tôi thấy vậy hỏi sao Mẹ không la mà để cho họ hái vậy, Mẹ tôi điềm nhiên trả lời thôi con, họ còn khổ hơn mình, họ ăn cũng như mình ăn.
Cuộc sống mẹ góa con côi trôi qua trong sự bình yên, giản dị. Một ngày chủ nhật, chú thuê nhà lên gặp Mẹ tôi đòi trả nhà. Mẹ tôi hỏi nguyên do mới biết từ ngày về ở, ban đêm con gái chú thường xuyên bị khiêng bỏ xuống đất trong lúc ngủ mà không hề hay biết. Gần đây nhất là trong giấc mơ, hồn ma còn đuổi gia đình chú đi không cho ở. Con gái chú tức quá cãi lại nhà này của tôi, sao chị vô lý đuổi tôi đi vậy? Hồn ma đáp nhà này của dì Bảy, không phải của chị. Con gái chú cố cãi ừ nhà của dì Bảy nhưng đã cho ba tôi thuê, tôi có quyền ở. Hồn ma cương quyết không đồng ý vì chân giường đè lên đầu khó chịu lắm. Con gái chú cãi tiếp dì Bảy cũng đặt giường ở đây sao được mà nhà tôi chị lại không cho. Hồn ma có vẻ giận dữ ừ, dì Bảy thì được mà chị thì không. Chị biết tôi là ai không? Tôi là Nguyễn Thị Bông, 17 tuổi, thi rớt tú tài một đã treo cổ tự tử trên cây khế gần đây. Tôi nói rồi, chị không tin thì đừng trách.
Mẹ và tôi nghe qua vô cùng sửng sốt. Chú thuê nhà nói tiếp em khó khăn cũng tính liều ở tiếp vì không tìm được ở đâu nhà cho thuê rẻ như chị Bảy. Gia đình nghĩ chỉ là mộng mị chắc không sao nhưng cách đây vài hôm có người đàn bà đi tìm mộ con gái thất lạc khu vực nhà mình. Má em hỏi chuyện thì người đàn bà nói tên tuổi con gái và lý do chết đúng như giấc mơ của con gái em. Bây giờ nhà em ai cũng sợ quá, ở thì lo mà đi thì không biết đi đâu.
Mẹ tôi cất tiếng khuyên chú thuê nhà hãy bình tĩnh, cho Mẹ tôi một tuần để thu xếp trả lại tiền cọc cho chú; còn trước mắt chú về biện mâm cơm đơn giản, trong nhà ăn thế nào làm thế đó không cần mâm cao cỗ đầy rồi thắp hương khấn như vầy, dì Bảy nhờ chú nói với cháu Bông người hay ma đều có thế giới riêng của mình, không nên xâm phạm nhau. Chỉ có những người cùng khổ mới ở đây. Nếu cháu Bông có thương dì Bảy thì vui lòng cho gia đình chú ở yên ổn chứ chú không thuê nhà nữa thì dì Bảy biết lấy tiền đâu đóng học phí cho em Nhàn. Dì Bảy rất cảm ơn nếu cháu Bông hiểu chuyện.
Mẹ tôi nói nếu hồn ma còn tiếp tục quấy phá nữa thì sau một tuần tôi sẽ mang tiền cọc xuống nhà trả cho để chú đi thuê chỗ khác. Chú thuê nhà mừng rỡ, cảm ơn Mẹ tôi nói sẽ về làm như Mẹ tôi đã chỉ dẫn rồi ra về.
Mọi việc êm xuôi, chú thuê nhà tiếp tục ở đến mấy năm sau mới hồi hương về quê đâu tận miền Tây.
Cũng may những năm tháng gia đình tôi ở đó không bị tình cảnh như vậy xảy ra chứ một người vốn đã nhát, còn sợ ma như tôi thì chỉ có nước chết...
Ngày 13/10/2022 _ ĐGD
NHỮNG GIẤC MƠ KỲ LẠ TRONG ĐỜI (2)
Ngày đó, tôi đang học lớp 8. Ba mất, anh trai gánh gồng việc nuôi Mẹ nuôi em. Một người bạn học chung giúp tôi kiếm việc làm thêm để đỡ đần gia đình. Tối nào cả nhà cũng cùng nhau dán bao giấy đựng đường đến 21 giờ mới ngưng. Tôi làm các bài tập được cho về nhà đến 23 giờ rồi đi ngủ. Khuya thức dậy khoảng 3 giờ sáng để học bài vì buổi sáng lại tiếp tục dán bao hay phụ Mẹ việc nhà, chiều đi học và tan trường về ăn cơm vội vàng để còn đi giao bao và nhận hàng mới về làm.
Do thời gian kín kẽ, tôi khá lo lắng sợ ngủ quên nên tối nào trước lúc đi ngủ cũng vái Ba tôi nhớ gọi tôi thức dậy để học bài. Ba tôi thiêng lắm nha, ngày nào tôi ngủ quên là cũng bị giật đầu mùng và nghe Ba gọi Nhàn ơi dậy học bài đi con! Tôi bừng tỉnh giấc mơ và lần nào cũng thấy cái gối ôm bị rớt xuống còn tòn teng nửa trên nửa dưới ngoài mùng.
Dì Tám hàng xóm thấy nhà tôi chật chội mới gọi Mẹ tôi cho miếng đất bên hông nhà để cơi nới nhà rộng ra, có chỗ đặt bàn vong thờ Ba tôi và để bộ bàn ghế cho chúng tôi học hành. Nhà nới xong, dì Tám còn cho câu điện nước luôn, từ đó nhà tôi đỡ vất vả xài đèn dầu và đi gánh nước về tiêu dùng. Cái ơn này nhớ mãi không bao giờ quên.
Dì Tám sang chơi nhìn thấy bàn vong của Ba tôi mới nói chỗ đó là mộ chôn cậu bé năm sáu tuổi giữa trưa đi mua kem băng qua đường đi xe mang chết. Cậu bé thiêng lắm, dì Tám đi bán về để xe ba gác chỗ đó là đêm về bị nhắc để xe chận trên đầu làm cậu bé nhức đầu. Mẹ tôi sợ quá bảo tôi đi mua bánh kẹo về cúng cậu bé để ở được bình yên và thiệt tình suốt những năm tháng ở đó, gia đình tôi không thấy gì khác thường cả.
Trời Phật, Thần linh và cả người chết có lẽ cũng hiểu được nỗi khổ của người nghèo chăng!?
Ngáy 12/10/2022 _ ĐGD
NHỮNG GIẤC MƠ KỲ LẠ TRONG ĐỜI (1)
Tôi có những giấc mơ rất lạ mà phần lớn đều thành hiện thực.Tôi sẽ tuần tự kể lại cho mọi người cùng nghe cho vui.
Năm 1970, sau khi bà Ngoại mất gia đình tôi không còn ở nhà dì Hai để chăm sóc cho Ngoại nữa. Dì bán nhà đất ở Lái Thiêu và cho Mẹ tôi một số tiền để dời đi.
Mẹ tôi tìm mua được ngôi nhà nhỏ nằm trong con hẻm sâu khu vực Đồng Ông Cộ. Khi về ở rồi gia đình tôi mới biết nơi đó trước là nghĩa địa, thời chiến tranh người dân nghèo khắp nơi đổ về đó tự bang đất nghĩa địa cất nhà để ở. Về được hai tháng thì Ba tôi mất vì tai biến. Mấy mẹ con chân ướt chân ráo được bà con chòm xóm thương tình đứng ra trợ giúp lo hậu sự cho Ba tôi thật chu đáo.
Sau đó, tối nào cũng có người trong xóm đến thắp hương cho Ba tôi và nói chuyện với mấy mẹ con cho nhà đỡ hiu quạnh. Một chú làm thợ bạc hỏi Mẹ tôi ở có thấy gì lạ không, Ba tôi có về báo mộng không, Mẹ tôi trả lời ông nhà tôi biết vợ con nhát nên không cho thấy gì hết.
Một đêm mùa hè nóng bức, tôi ngủ say nằm mơ thấy có người đàn bà nằm võng sát bộ ván gõ tôi đang nằm ngủ. Ban đầu tôi nghĩ là Mẹ mình không ngủ được vì buồn nhớ Ba tôi nhưng nhìn kỹ lại thì không phải vì Mẹ tôi nhỏ thó còn người đàn bà trong giấc mơ to lớn, dình dàng. Tôi giật mình vẫn còn thấy người đàn bà nằm nguyên ở đó, sợ quá tôi kéo chăn đắp kín đầu rồi ngủ quên một giấc đến sáng.
Tỉnh dậy, tôi hỏi Mẹ tối có nằm võng không thì Mẹ bảo không và cằn nhằn mấy chị em tôi ai nằm võng cuối cùng tối qua mà không mắc võng lên. Tôi thuật lại cho Mẹ nghe giấc mơ đêm qua, Mẹ tôi sợ quá kể chuyện cho Dì Tư nhà kế bên nghe, không mấy chốc cả xóm nhỏ truyền nhau tin tôi nằm mơ thấy ma và mọi người cùng nhau mua số đề; chiều tới cả xóm trúng đề chỉ riêng nhà tôi là không. Bà con mang trái cây đến cúng Ba tôi và dặn tôi sau này có nằm chiêm bao gì thì nói cho mọi người biết. Sau lần đó, tôi không còn nằm mơ thấy gì nữa hết. Chuyện đã hơn năm mươi năm rồi mà bây giờ nhắc lại cứ ngỡ mới hôm qua thôi...
Cả tháng nay bệnh suốt, nằm viện mười mấy ngày, xuất viện về bệnh vẫn tái phát.
Sáng nay, tái khám theo định kỳ. Bác sĩ lại cho siêu âm tổng quát, thử máu, thử nước tiểu... Trong vòng một tháng mà làm đi làm lại xét nghiệm đến mấy lần, kháng sinh chích trực tiếp vào máu mười mấy ống hỏi sao chịu nổi? Cuối cùng vẫn kết luận là đau dạ dày và tiêu hóa không tốt.
Mỗi lúc buồn, tôi lại tìm vào Blogspot vì nơi đây lưu giữ nhiều kỷ niệm. Những bài viết của tôi hầu như nằm hết ở đây vì được chuyển từ Yahoo.blog sang. Cũng có nhiều bài không còn giữ được vì tôi có tật hay khóa blog và xóa sạch những gì mình đã trải lòng trên đó. Tôi thường vào đây đọc lại những bài viết về Mẹ. Khóc một mình, buồn một mình... Thi thoảng tôi cũng đi thăm nhà bạn hữu nhưng bây giờ mấy ai còn duy trì blogspot ? Ngấp nghé bên ngoài cửa ngõ một lát rồi lại quay đi... Có những bằng hữu cao niên thì tôi lại lo sợ cho sức khỏe của họ. Không biết lý do họ không vào nhà là do già yếu ngại ngồi lâu trên máy tính hay đang không được khỏe? Để trấn an mình tôi tự nhủ chắc là máy vi tính có sự cố gì rồi. Những người bạn của tôi ơi, đang ở đâu bây giờ? Có khỏe không và còn háo hức tải bài như trước nữa không? Tính năng của blogspot dường như cũng đã thay đổi một ít. Lâu quá không sử dụng nên lần mãi chưa ra. Tôi đang định mở lại blogspot nhưng không biết có nên hay không nên tạm thời chỉ mở bài để đọc rồi lưu vào đĩa USB vì đĩa cũ nay đã hỏng, có một số bài không mở ra xem được nữa. Nếu có bạn hữu nào vào đây thì xin hãy để lại lời nhắn để tôi không nghĩ chỉ còn có một mình tôi trên hoang đảo. Làm sao để trở lại như xưa, một thời blogspot sôi động với những bài viết hay, comment nhiệt tình và một tình cảm bạn bè thân thiết nữa. Ngày 13/5/2016
Hẹn với em trai qua nhà chúc Tết Mẹ sớm nên tôi ra khỏi nhà vào lúc 6 giờ sáng. Mùng Một có khác, nhà nào cũng còn đóng cửa im ỉm vì đêm qua đã thức quá khuya để đón giao thừa. Trên đường vắng hoe, không có xe cộ hay bóng người qua lại. Xe buýt phải sau 8 giờ sáng mới xuất bến tài một. Tôi đi bộ lên nhà chị, vừa đi vừa ngắm cảnh một cách thích thú. Mấy khi có được một không gian yên ắng, riêng tư và trong lành như thế này.
Thật may mắn cho tôi được nhìn thấy cụm sương dày đặc bốc lên từ con lạch nhỏ phân biệt ranh giới giữa hai địa phận khác nhau trong cùng một xã. Nhanh tay, tôi chụp được mấy tấm ảnh thật tuyệt... Không khác gì cảnh sương mù trên Đà Lạt.
Bức ảnh được chụp vào lúc 6 giờ 30 phút
Mùng Một Tết Giáp Ngọ 2014
Chỉ khoảng 5 phút sau,
sương mù đã nhanh chóng tan vào không khí
Năm nào, gia đình tôi cũng có lệ tụ họp về nhà thờ để thắp hương mừng tuổi ông bà, mừng tuổi Mẹ và các thành viên trong gia đình chúc Tết lẫn nhau. Năm nay, Mẹ quên nhiều hơn so với năm rồi, lời chúc Tết mỗi năm cũng mỗi ngắn đi và không hay đẹp như ngày trước. Tôi chạnh lòng, bùi ngùi mà không dám để lộ vẻ buồn ra bên ngoài vì sợ làm mất vui trong ngày họp mặt đầu Xuân. Tôi càng hiểu vì sao Mẹ vẫn thường nói câu: " Bao giờ trở lại ngày xưa ?". Ngày xưa đó sẽ không bao giờ quay lại, Mẹ ơi! Nhưng ngày nào Mẹ con mình cũng vui vẻ, hạnh phúc là đủ rồi. Con chỉ mong có thế thôi.
Năm nay, tôi sợ lật bật rồi thiếu sót nên sau giao thừa đã chuẩn bị phong bao lì xì và máy ảnh để chụp hình giây phút đoàn viên, hạnh phúc của gia đình mình vào ngày đầu năm mới. Khi tôi và em trai đến nơi, mâm cơm cúng ông bà đã được anh chị tôi chuẩn bị xong. Hai chị em vào thắp hương mừng tuổi gia tiên. Sau đó theo thứ bậc trong gia đình, chúng tôi mừng tuổi Mẹ. Em gái trực ngày Mùng Một Tết nên vắng mặt trong phút giây thiêng liêng này. Hai ông con trai từ chối chụp ảnh. Chị tôi và tôi đại diện gia đình chụp hình với Mẹ. Những bức ảnh như thế này sau này sẽ trở thành vô giá. Tôi đã có một tài sản vô giá như vậy. Lâu lâu tôi lại một mình mở ra xem...
Mẹ và mùa xuân thứ chín mươi
Ảnh chụp ngày Mùng Một Tết Giáp Ngọ 2014
Chị Hai mừng tuổi Mẹ.
Sáng Mùng Một Tết Giáp Ngọ 2014
Tôi chúc Tết, mừng tuổi Mẹ một phong bao bé tẹo.
Năm nay, Mẹ lẫn nhiều nên chị sắp xếp cho Mẹ chỉ lì xì thằng cháu nội bé nhất nhà thôi. Ganh tỵ quá! Ước gì tôi cũng bé nhất nhà, nhỏng nhẽo nhất nhà như cách đây năm mươi lăm năm để cũng được mẹ lì xì thì vui biết bao nhiêu...
Cháu nội út mừng tuổi bà nội được bà lì xì
kèm lời chúc tốt đẹp học giỏi và ngoan nhất nhà
Cái Tết năm nay với tôi thật ý nghĩa vì tôi đã làm được điều mình yêu thích. Tôi đã gói và nấu bánh tét vào đêm 28 Tết để kịp mang cho Mẹ cúng ông bà vào ngày cuối của năm. Trong cái rét mùa đông, giữa đêm khuya, lọ mọ một mình bên bếp lửa, cảm giác ấm áp và cô đơn không còn là sự đối lập nữa. Ấm áp vì ngọn lửa bập bùng reo vui còn cô đơn thì rõ ràng không phải nói khi tôi chỉ có một mình. Đôi khi hai ngữ nghĩa chưa chắc chỉ có đối lập vì hoàn cảnh tồn tại của nó buộc phải như vậy. Làm sao còn có thể lạnh lẽo khi ngồi cạnh hai bếp lò đang cháy hừng hực ? Nóng là khác và tôi đã phải bỏ mũ len, khăn choàng cổ và áo ấm ra mới có thể ngồi chụm bếp được.
Nồi bánh tét mặn
Nồi bánh tét chay
Thời điểm này là 3 giờ khuya ngày 29 Tết
Suốt ba ngày cuối năm, từ 28 đến 30 Tết hầu như tôi thức trắng. Sáng 28 đi chợ lần cuối, mua những thứ cần thiết còn thiếu. Về đến nhà là bắt tay chuẩn bị rửa lá đã phơi từ ngày hôm trước cho sạch, ngâm và tải vỏ đậu, ngâm nếp, kiểm tra lại thịt đã ướp có được chưa, tra thêm hành tỏi phi cho nhân bánh thêm thơm, ngâm hạt điều để làm nhân bánh chay... Đâu chỉ có bằng đó công việc. Tôi còn bị người quen ép mua mấy kí lô cải cùi phải rửa phơi để ngâm chua và cả mấy kí lô củ cải trắng để ngâm nước tương nữa. Không kịp nấu cơm ăn, tôi uống toàn nước năm thứ đậu xay nhuyễn. Cũng may là có đủ sức khỏe để làm việc. Có lẽ tôi sử dụng ý chí nhiều hơn là sức lực. Nhà không có chuối hột, tôi dùng lá chuối sứ để gói bánh nên màu không được xanh đẹp. Đã thế, những ngày cận Tết còn có nhiều cơn gió lớn khiến lá bị tơi tả. Tôi phải sử dụng cả những mẫu lá con con bằng hai bàn tay, chèn vào giữa những mảnh lá nguyên mới gói được bốn đòn bánh tét mặn, ba đòn bánh tét chay và một bánh chưng để cúng lúc giao thừa. Nhìn sản phẩm tôi làm ra xấu xí thấy mà tội nghiệp! Nhưng hy vọng chất lượng bên trong sẽ không đến nỗi nào. Hi hi...
Bốn đòn bánh tét mặn
Toàn bộ sản phẩm của tôi đó!
Do không kịp thời gian, tôi không xào nếp mà chỉ ướp chút muối, bột ngọt, đường cho vỏ bánh đậm đà. Đậu xanh cũng không nấu và đánh nhuyễn được, tôi cũng chỉ ướp như đã làm với nếp. Để bánh chín nhừ, tôi phải nấu mười hai tiếng. Đậu xanh nấu sống sẽ giúp cho nhân bánh béo ngậy hơn và màu cũng tươi đẹp hơn nhiều so với nấu chín. Chỉ tiếc là tôi gói bằng lá chuối sứ nên màu bánh mất đi màu sắc tươi đẹp. Năm nào cái bánh bao chót phần đậu, nếp, thịt còn lại cũng là bánh chưng và đó cũng chính là cái bánh nằm ngoài dự định vì tôi vốn không phải là một người nội trợ tài giỏi gì cho cam, tôi không dự trù được nguyên vật liệu khi làm bánh nên lúc nào cũng thừa ra một ít. Hi hi... Nhờ vậy năm nào tôi cũng có bánh chưng cúng giao thừa, đãi con cháu về chúc Tết Mẹ tôi vì chúng không ăn chay được như Mẹ, chị và tôi.
Bánh chưng bao chót của tôi đó!
Để nấu bao nhiêu đó bánh, tôi hao mất một nửa mớ củi dăm. Không sao cả, qua Tết tôi sẽ tiếp tục đi mót củi vì thức ăn ninh bằng củi sẽ mềm nhừ, giữ được mùi thơm ngon hơn bếp ga rất nhiều.
Năm nay, tôi tiêu Tết tiết kiệm tối đa. Nhờ tôi chịu khó chăm sóc nên Tết này hoa chưng tôi không phải mua vì nhà đã có hoa lan. Nếu là Mẹ, chắc người không ưng vì với người già chỉ có bông vạn thọ, sống đời mới là bông chưng bàn thờ ngày Tết mà thôi. Trái cây chưng mâm ngũ quả cũng đơn giản hơn so với những năm trước vì không có mãng cầu, đu đủ và xoài. Tôi mua duy nhất có một quả bưởi để lấy ý nghĩa sung túc, may mắn, tốt đẹp. Bưởi nhà năm nay cũng cho được một quả duy nhất vừa chín tới, tôi sẽ chưng ở bàn thờ Phật Quan Thế Âm. Quả bưởi mua vừa được hái từ vườn ra. Dì bán nói giá ba mươi lăm ngàn đồng. Tôi xin dì bớt, dì bảo không được vì quả cân nặng hơn hai kí lô. Tôi cũng không cò kè vì tôi ít khi làm như vậy với những người mang sản phẩm từ nhà ra chợ bán, nhất là lại với một người già nữa. Tôi nghĩ đến công sức, sự cực khổ của họ khi chăm sóc cây còn đáng giá nhiều lần hơn thế nữa. Khi tôi đang mua cau trầu, thuốc xỉa cho mẹ ở hàng kế bên, dì bán bưởi còn nói thêm " Sang năm gia đình con làm ăn khá giả lắm vì con đã lấy được cái lộc lớn nhất ". Tôi vui vẻ cảm ơn dì và thầm cầu mong sẽ được như vậy. Tôi sang gian hàng cuối cùng mua hai bộ đồ thế để cúng giao thừa, Cô chủ hàng hỏi tôi mua bưởi giá bao nhiêu, cô cầm quả bưởi lên tay ngắm nghía, bảo quả bưởi chín ngon và tôi mua rẻ quá vì giá bưởi lúc đó là ba mươi lăm ngàn đồng một cân. Cô hỏi tôi mua ở hàng nào? Tôi chỉ chỗ bán cho cô và nói thêm chỉ còn những quả vừa vừa vì quả to nhất tôi đã chọn mua rồi. Trái cây năm nay giá cao, tôi mua một ít trái thanh long và quít ta về chưng, để đĩa ngũ quả đỡ thấy thưa thớt, tôi hái một số trái tắc ở nhà trồng chêm vào những chỗ còn trống cho nó tròn đầy, có duyên hơn. Cây tắc nhà tôi trái to, chín mọng, vàng tươi. Ai đi ngang qua nhà cũng trầm trồ khen cây tắc đẹp, người không nhìn ra thì ngỡ tôi trồng được giống quít Thái, người đến chơi nhà thì hỏi tôi có chích thuốc không mà trái to vậy? Tôi cũng cho em gái một ít trái tắc để chưng như tôi. Nhưng khi em trai ghé nhà biếu quà Tết, tôi lại quên bẵng, không hái cho em một ít tắc về chưng. Trái tắc mang ý nghĩa sự chấp nhận, thuận lợi trong công việc, mối quan hệ tốt... Giờ nghĩ lại lòng cứ buồn buồn, tự trách sự vô tâm, vô ý của mình.
Cây tắc mua vào Tết Canh Dần 2010, trồng đến tận giờ
Đĩa ngũ quả chỉ có bưởi, quít ta, tắc và thanh long
Tết này là cái Tết tôi vất vả nhất. Gần cuối năm mà tôi còn bày thêm việc đi kiếm củi cao su về chụm và cất chái bếp để nấu ăn. Từ việc đi mua vật tư đến việc làm bác thợ hồ, trước sau gì cũng chỉ có một mình tôi tự biên, tự diễn. Bà con trong xóm thấy tôi xách giỏ, cầm bao đi ra ngoài là hỏi tôi đi đâu, nếu ra cửa hàng vật liệu xây dựng thì họ lại gọi cho gạch làm nhà xong còn dư. Tôi ngại nên thường canh lúc họ bận lui cui trong nhà mới dám đi mua. Thậm chí có hôm họ đi từ Củ Chi về, trông thấy tôi chờ xe buýt để mang củi mót được về nhà, họ cũng dừng xe chở cả ba cùng về ( tôi, bao củi và giỏ củi).
Do lao động nặng, lại gặp năm khí hậu thay đổi, thời tiết ngày nóng bức còn đêm lạnh cóng nên gót chân và một số đầu móng tay của tôi bị nức nẻ, đau rát mỗi khi tiếp xúc với nước, xà bông hoặc làm việc nặng. Huhu... Tết này xấu xí rồi! Có khi còn xấu hơn cả Thị Nở cũng nên... Người thương ơi! Khi cầm bàn tay chai sần, cháy nắng của em xin anh đừng đau lòng nhé! Nhất là đừng trách cứ em là phụ nữ mà không biết giữ gìn nhan sắc! Em vốn sinh ra đã thế rồi, em thích sống như vậy và sẽ không bao giờ thay đổi đâu.
Chái bếp lúc mới dựng xong, công trình sau bốn ngày vất vả
Từ lúc mót được củi cao su, tôi quyết định làm một chái bếp để chứa củi và nấu nướng. Mỗi ngày, tôi đi mót củi vào buổi sáng, chiều ra bàu đẵn tre về chuẩn bị dựng bếp. Không có rựa, tôi đốn tre bằng dao chặt xương. Chặt tre phải biết thế, lưỡi dao chặt xéo khi tiếp xúc với thân tre một góc 45 độ thì tre mới đứt ngọt, không bầy nhầy khi phần cật tre còn lại một lớp mỏng cứ bám chặt vào gốc. Nếu không cẩn thận và thiếu kinh nghiệm rất dễ bị cật tre cứa đứt da thịt và thường là đứt rất sâu. Chặt tre đã vất vả. Chặt xong rút thân cây ra khỏi bụi cũng cả một vấn đề vì ngọn và cành lá cứ móc ngoéo vào những cây khác. Ì ạch mãi, tôi cũng chặt được gần chục cây tre tầm vông và dựng thành một chái bếp như trên.
Trước đó một tháng, tôi đã đốn bỏ cây khế chua nằm ở góc vườn. Nay cất chòi nấu củi ngay vị trí đó, gốc khế trở thành khúc kê để chặt củi thật tiện lợi và chắc chắn. Tôi chọn vị trí cuối vườn xa khu nhà chính, việc đi lại nấu nướng bất tiện hơn nhưng bù lại nhà không bị khói ám lại sử dụng được hai bờ tường có sẵn, đỡ phải dựng thêm cột, sườn nhà có điểm tựa chắc chắn, không tốn nhiều công sức vì tôi không còn đủ sức khỏe để làm việc nặng như trước kia và cũng không có ai phụ trợ. Ngày xưa, Mẹ tôi từng cất một gian bếp rộng khoảng mười lăm mét vuông, cột bằng gỗ, mái tôn, vách ván hẳn hoi. Lúc đó, tôi làm " phụ tá " cho Mẹ, làm những việc lặt vặt Mẹ nhờ, dùng búa vỗ những cây đinh cong cho ngay thẳng lại để Mẹ sử dụng, vịn cột cho Mẹ đóng đinh vào ngàm hoặc khi Mẹ đóng vách thì chọi vào phía đối diện cho cây đinh có điểm tựa xuyên qua xớ gỗ ngọt hơn...
Những lần phụ Mẹ làm thợ bất đắc dĩ như vậy, tôi học được cách làm ngàm, làm mộc, cách đóng đinh sao cho đi thẳng không cong vẹo nửa chừng, cách lợp tôn cho nước không chảy ngược vào nhà... Nhờ chút kinh nghiệm đó, chái bếp bé tẹo của tôi coi vậy chứ chắc chắn lắm. Mấy ngày qua có nhiều đợt gió to, lá cao su rụng phủ kín mặt đất, cành khô rơi vãi khắp nơi mà "căn bếp tí hon" của tôi vẫn" bình chân như vại ". Trong vài ngày tới, tôi sẽ đóng vách, lấy bạt che để vào mùa mưa nước không hắt vào làm ướt bếp lò và củi tôi gom về tích trữ trong thời gian qua.
Chái bếp ngày thứ sáu
Chái bếp ngày thứ tám
Chái bếp ngày thứ tám, từ trong nhà nhìn ra
Mấy ngày rồi tôi đi mót củi lại mà không thấy dì đâu cả. Chắc dì bận thu xếp về quê. Hiện tại, cũng chỉ còn mỗi mình tôi mót củi mà thôi. Giữa một khoảng đất mênh mông, sự trống vắng dường như tăng lên gấp bội. Cảnh cũ còn đây mà người thì đã đi xa rồi... Không biết bãi đất trống trải này có cảm thấy buồn bã, hiu quạnh hay không?
Chủ lô cao su đã đốt rác, dọn đất chuẩn bị ra giêng xuống cây con cho mùa sau. Đây là nơi hai dì cháu từng mót củi với nhau.
Nhiều người hỏi tôi sao đi kiếm củi xa vậy? Đi mót củi mà mang củi về bằng việc đi xe buýt thì thà là xài ga cho khỏe. Tôi mỉm cười trả lời vì ngày nào tôi cũng đi thăm Mẹ, mang thức ăn hoặc thức uống cho Người nên sẵn tiện mót củi luôn. Lượt đi, tôi mót cho anh chị, lượt về mới mót cho mình. Một công đôi ba chuyện luôn. Các bác tài xế, nhân viên soát vé thương tôi xách nặng nên bao giờ cũng đổ xe ngay ngõ vào nhà. Đây là lượng củi tôi tha từ từ về nhà mỗi ngày;
Mỗi ngày tôi mót được hai bao và hai giỏ củi như thế này
(một cho nhà anh chị và một cho nhà tôi)
Trong lúc kiếm củi lượt sau, tôi thường cảm thấy buồn man mác vì lát nữa tôi sẽ về lại nhà mình luôn, không như lượt đầu mang củi qua cho anh chị rồi thăm Mẹ. Nhìn ngôi nhà Mẹ đang sống với anh chị sau lùm cây gần chỗ tôi mót củi mà lòng bỗng rưng rưng...
Mẹ đang sống ở ngôi nhà thấp thoáng sau lùm cây đó,
cách nơi tôi đang mót củi khoảng hai trăm mét đường vòng
Trên đường về, tôi đi qua lô cao su rộng mênh mông. Mùa này cao su thay lá, trải thảm vàng khắp một vùng rộng lớn. Hôm qua, tôi nhìn thấy công nhân dùng máy thổi cho lá cao su gom lại một chỗ, cách xa gốc cao su khoảng nửa mét. Có lẽ trong vài ngày tới, họ sẽ đốt lá để làm phân bón cho cây như mọi năm chăng?
Còn đây, chái bếp đã hoàn thiện của tôi. Tôi vui lắm vì từ giờ đã tìm lại được những gì xa xưa, những thói quen, lối sống của một thời quê mùa, giản dị mà yên bình, hạnh phúc nhất trong cuộc đời.
Chái bếp đã cơ bản hoàn thiện, sẽ còn bổ sung thêm cho tiện dụng
Bữa trưa ngon lành, duy nhất của tôi nằm trong cái nồi đang nấu này.
Củi tôi mót được trong mười ngày, còn một ít đang phơi chưa mang vào.
Bạn có nhìn thấy khúc gỗ nhô lên giữa nền nhà không? Gốc khế mà cũng là khúc kê để chặt củi của tôi đó. Tiện lợi vô cùng, trong lúc đang nấu bếp tôi vẫn có thể chẻ củi được, nhất là mấy miếng củi dăm to quá, không sao cho vào bếp lò được.
Hôm qua, tôi nấu thử bếp củi. Lửa cháy rất đượm, có lúc còn bùng to táp sém hàng gạch ngăn vách bếp. Sợ có ngày gặp gió to gây ra hỏa hoạn, chiều qua tôi xây cao lên hai hàng gạch nữa. Sẵn dư hồ, tôi tô bức tường vách ngăn phía bên ngoài. Nói cho oai chứ tôi chỉ vuốt sơ một lớp hồ lên mặt gạch chứ tô thế nào được khi mà từ cách trộn hồ đến kỹ thuật tô xi măng tôi đều không biết gì hết. Cơ bản đã xong việc dựng chái bếp. Sau Tết, tôi làm thêm vách ngăn cho kín đáo và an toàn hơn cho mùa mưa năm sau. Còn bây giờ đang là mùa nắng, cứ như thế để phơi củi luôn cho tiện.
Tết này tôi sẽ nấu bánh tét vì đã có củi. Mấy năm rồi toàn mua ngoài chợ, vừa mắc vừa không ngon như mình tự nấu lấy. Lại phải làm dưa món để ăn với bánh tét rồi. Đơn giản thì làm củ cải ngâm nước tương, ăn với bánh tét cũng rất ngon mà còn có thể ăn chay được.
Với tôi, Tết bây giờ không còn náo nức, vui tươi như ngày xưa nữa vì bà ngoại và ba tôi không còn. Mỗi độ Xuân về, tôi lại bùi ngùi nhớ ngày còn bé, nhớ phong bao lì xì đặc biệt bà ngoại dành riêng cho tôi, nhớ khuya mùng Một ba tôi thức dậy làm gà để cúng Tổ tiên khi trời vừa hửng sáng, nhất định phải là con gà trống to nhất đàn mà Mẹ tôi đã chuẩn bị nuôi từ trong năm...
Vẫn biết điều gì đã trôi theo dòng thời gian thì khó tìm lại, nhưng sao tôi vẫn muốn được sống những tháng ngày êm đềm xa xưa nên đôi khi phải sống trong mơ để rồi càng ngậm ngùi hơn khi trở về với thực tại...
Liệu tôi có tìm lại được ngày xưa hay không? Bất giác tôi cảm giác hai mắt cay sè khi chợt nhớ đến câu nói của Mẹ những ngày gần đây: " Bao giờ trở lại ngày xưa?"
" Bảy mươi chửa gọi mình lành " là câu Mẹ tôi thường hay nói để ám chỉ những bất trắc, rủi ro, tai nạn, bệnh tật, lỗi lầm nghiêm trọng gây mất danh dự... trong đời người không ai có thể biết trước được. Quả đúng thế. Tôi đã bị như thế.
Cách đây vài năm, một lần tôi khóa vòi nước từ bồn chảy xuống để sửa chữa hệ thống ống nước ngoài sân. Do vòi nước đặt ở trên cao, nước bồn vừa mới bơm đầy nên tôi phải dùng hết sức bình sinh mới có thể xoay được vòi nước. Mấy ngày sau, cổ tay đau nhức vì vận động mạnh không đúng tư thế. Cơn đau kéo dài khoảng mươi ngày thì hết. Từ đó, mỗi lần làm nặng như xê dịch chậu kiểng to, khóa vòi nước bồn, sử dụng xà beng to làm bằng nhíp xe tải để đào đất là cổ tay bị đau lại. Có lúc không làm nặng cũng đau, đến nổi chải đầu cũng khó, xới cơm không được, cầm gáo múc nước tắm cũng đau điếng...
Tôi ỷ y, xoa chút dầu nóng hoặc bỏ mặc vài ngày, nửa tháng rồi nó cũng tự hết. Cách đây khoảng bốn tháng, hai cây tắc mọc xum xuê, che hết lối đi vào nhà nên tôi buộc phải xê dịch chúng từ trên thềm nhà xuống sân. Sau khi làm xong không thấy đau nhức nhiều như mọi khi, tôi mừng thầm. Một tháng sau, tôi đau nhức khắp mình mẩy, nghĩ là trúng gió nên không mấy quan tâm, chỉ tự đánh gió cảm những chỗ tay có thể với tới. Một tuần sau, tôi phát hiện ở cổ tay phải có một cục u nhỏ, hơi tăng tăng. Tôi cũng mặc kệ vì nghĩ có lẽ do làm việc nặng nên bị sưng như những lần trước đây, vài ngày sẽ lặn đi ấy mà. Gần hai tháng sau, cục u không mất đi mà bắt đầu nhức và sưng bóng mỗi buổi tối, nhất là vào những ngày vận động nhiều hoặc làm việc nặng.
Hơi lo, tôi đến khám ở bệnh viện đa khoa gần nhà. Bác sĩ sau khi nghe tôi khai bệnh, quan sát, sờ nắn thì chẩn đoán là thoái hóa đa khớp, kê đơn mười ngày thuốc có hẹn tái khám. Uống thuốc đến ngày thứ năm thì chân bị sưng do giữ nước, tôi tự động ngưng thuốc. Đến hẹn tái khám, lần này bác sĩ khám chữa lần trước đi công tác, tôi được chuyển qua phòng kế bên. Vừa nghe tôi trình bày căn bệnh, bác sĩ nói ngay với cô y tá phụ giúp:" Thoái hóa đa khớp. Kê thuốc theo đơn cũ". Hoảng quá, tôi nói thuốc cũ uống bị sưng chân nên tôi uống có năm ngày đã ngưng, nay xin tái khám để đổi thuốc khác. Bác sĩ nghe vậy bảo bệnh đó chỉ có uống những thuốc đã cho. Thuốc chưa uống hết về nhà uống tiếp. Cô y tá giải thích với bác sĩ tôi đến tái khám đúng lịch hẹn. Nghe vậy bác sĩ đòi xem chân sưng. Tôi nói do tôi ngưng thuốc năm ngày rồi nên chân không còn sưng nữa. Bác sĩ bảo vậy nhập viện điều trị. Trời ơi! Bệnh có gì đâu mà phải nhập viện? Nhà cửa mê mê công việc, tôi sống một mình, nhập viện sao được? Thấy tôi không chịu nhập viện, bác sĩ bảo y tá ra đơn thuốc mười ngày, có đổi một loại thuốc khác.
Về nhà, tôi cứ thắc mắc mãi về bệnh của mình? Theo tôi nghĩ, tôi bị bong gân, giãn gân, nứt gân thì đúng hơn. Không hiểu sao bác sĩ định bệnh một cách quả quyết mà không qua siêu âm, xét nghiệm gì hết? Không an tâm, tôi đến một phòng khám đa khoa tư nhân ngoài thị trấn Củ Chi khám lại. Bác sĩ Khoa Ngoại xem khối u dự đoán là bướu hoạt dịch, đề nghị mổ và giới thiệu đi siêu âm cho chính xác. Kết quả siêu âm là u nang hoạt cổ tay, vẫn phương án điều trị là mổ. Trong khi ngồi chờ bác sĩ chuyên khoa từ Sài Gòn ra khám lại và mổ theo giờ hẹn vào lúc 11 giờ cùng ngày, tôi băn khoăn lo lắng lắm. Tại sao bác sĩ nói mỗ là mỗ ngay mà không qua xét nghiệm kỹ xem u nang lành hay ác? Lúc đó, một chị ngồi chờ kết quả chụp X.quang nói với tôi chị bị thoái hóa cột sống, từng điều trị ở bệnh viện Chợ Rẫy mấy năm nay. Chị khám ở đây vì muốn được giới thiệu chuyển lên tuyến trên theo diện bảo hiểm y tế cho đỡ tốn tiền nhưng không được giải quyết vì họ bảo ở đây chữa được căn bệnh này. Chị nói tiếp ở đây siêu âm không chính xác. Chị siêu âm và điều trị ở bệnh viện Chợ Rẫy là bị thoái hóa cột sống mà kết quả siêu âm ở đây bảo bình thường, không bị gì. Nghe chị nói thế, tôi càng hoang mang hơn và khi vào gặp bác sĩ để mổ, tôi xin lấy lại bệnh án vì chưa có điều kiện để mổ vào lúc này. Tình thiệt, nếu phải mổ tôi cũng không mang theo đủ tiền. Một bác khám trước tôi không biết bệnh gì mà nghe bác sĩ nói chi phí mổ là ba triệu đồng, còn chích thuốc là bốn trăm ngàn đồng nhưng không bảo đảm có dứt hẳn hay tái trở lại.
Tôi lại tiếp tục tái khám, điều trị ở bệnh viện gần nhà. Sau gần một tháng uống thuốc mà cục u vẫn y nguyên, tôi mới hỏi bác sĩ trong lần khám gần đây nhất tại sao như vậy? Bác sĩ trả lời cục u này sẽ không tự tiêu mà phải mổ lấy ra. Bác sĩ nói muốn mổ cũng được, không mổ cũng không sao, chỉ sợ xấu thôi. Ông còn bảo chính ông cũng bị mấy cục như vậy, nổi lên rồi tự tiêu đi. Ông nói uống thuốc nhiều vẫn không khỏi mà còn bị thêm căn bệnh bao tử hoành hành. Nghe bác sĩ nói vậy, tôi bảo chắc tôi không tái khám nữa vì tôi cũng đã đau bao tử mấy năm nay rồi. Nếu sau này cục u phát triển to, tôi sẽ điều trị sau.
Mỗi lần nhìn cục u tôi lại nghĩ thầm thế là mình có tật rồi! Già rồi, có tật cũng không sao. Xấu đẹp không quan trọng, miễn sao nó đừng nhức nhối, vẫn cử động bình thường là tốt rồi... Bây giờ muốn mổ cũng lo lắm, biết có hết hẳn hay sau đó lại gây biến chứng thì nguy to! Đúng là " Bảy mươi chửa gọi mình lành".